"Maar Johan, ik voel me zo schuldig wanneer ik nee 'moet' zeggen.
Ik wil leren hoe nee zeggen zonder me schuldig te voelen."
Dat is wat ik dezer dagen veel hoor in mijn 1-op-1 trajekten.
Opvallend genoeg gaat het meestal niet over nee zeggen zelf.
Mensen kunnen vaak wel nee zeggen.
De echte vraag is: mag ik nee zeggen zonder mezelf daarna
innerlijk te straffen?
Mijn eerste reflex was om te zoeken hoe je dat schuldgevoel kwijt
geraakt. Verdwijnen. Doorslikken. Eroverheen praten.
Daar zat ik fout.
Schuld is een emotie.
Geen morele verplichting. Geen wegwijzer. Geen rekening die je nog
hoort te vereffenen.
Als ze opduikt na een onbeantwoorde prikkel — een verzoek dat je
hebt teruggeduwd, een vriend die niet kreeg wat hij vroeg, een
opdracht die je niet hebt binnengehaald — dan is ze er gewoon.
Voelbaar. Lichamelijk. Aanwezig.
Dat is alles.
Het venijn zit in wat we ervan maken.
Zodra schuld opduikt, beginnen we er meestal meteen een verhaal van
te maken:
"Zie je wel."
"Ik stel teleur."
"Ik ben egoïstisch."
"Ik had toch ja moeten zeggen."
Dat verhaal is niet hetzelfde als het gevoel zelf.
In mijn coaching werk ik met vijf woorden die een staat benoemen die
ik wil belichamen. KINDD.
De N staat voor Nabijheid.
Niet versmelten met de emotie. Niet vluchten ervoor.
Wel ernaast gaan zitten.
Voelen wat er is. Adem erbij. Tien tellen blijven.
En dan — als het kan — een stap terug. En zachtjes opmerken:
"Ah. Daar is schuld."
Niet: "ik bén fout."
Wel: "daar is schuld."
Dat kleine verschil maakt ruimte. Ruimte tussen wie jij bent en wat
je op dat moment voelt.
Schuld gaat zelden alleen over het huidige moment.
Ze raakt aan iets veel ouder. Aan de plek waar je ooit leerde dat:
- grenzen gevaarlijk zijn,
- teleurstellen onveilig voelt,
- of liefde afhankelijk was van aanpassen.
Daarom een kleine oefening voor deze week.
De volgende keer dat je nee zegt — tegen een verzoek, een
uitnodiging, een eigen impuls — en je voelt dat schuldje opkomen:
Pauzeer drie tellen.
Zeg in jezelf: "daar is schuld."
Adem.
En vraag jezelf een ding:
"hoe oud was ik toen ik leerde dat dit gevoel betekent dat ik
fout zit?"
Niet om het meteen op te lossen.
Alleen om het te zien.
Het antwoord verrast vaak.
Schuld is geen baas. Schuld is een gast.
Eentje die binnen mag komen, mag blijven zitten, en weer mag
vertrekken.
Zonder dat jij je richting verandert.